J.A.T. template series was designed 2006 by 4bp.de: www.4bp.de, www.oltrogge.ws

Menu główne

Salon
Sprzedaż
Galeria
Uprawa

Statystyka

Uprawa
Charakterystyka i uprawa
01.11.2007.
Witamy Państwa w dziale Uprawa, który jest obecnie przedsięwzięciem w toku. Przeznaczony będzie on głównie dla początkujących miłośników roślin, ze wskazaniem na storczyki (orchidee) i  co raz bardziej popularne ostatnio rośliny mięsożerne (owadożerne) i w tym kierunku będzie się rozwijał.

Oprócz podstawowych zasad  uprawy przedstawimy tu również krótką charakterystykę i występowanie najbardziej znanych rodzajów tych roślin.
 
Rośliny mięsożerne
01.11.2007.

Wiadomości ogólne:
Rośliny chwytające i trawiące owady oraz inne zwierzęta nazywane są potocznie roślinami owadożernymi, a bardziej szczegółowo roślinami mięsożernymi. Drugi termin bardziej odpowiada rzeczywistości, gdyż wśród ofiar tych roślin oprócz owadów i ich larw, trafiają się inne drobne zwierzęta: małe ślimaki, rozwielitki, oczliki, pająki i roztocza. Rośliny mięsożerne to swoiste drapieżniki. Stanowią fenomen w świecie roślin, gdyż są zdolne zarówno do fotosyntezy, jak również bezpośredniego pobierania pokarmu zwierzęcego.
Są nieruchome, pozornie bezbronne a jednak atakują i zabijają bardzo ruchliwe zwierzęta. Przybierają często niezwykle formy; wabią ofiary jaskrawymi barwami lub obietnicą nektaru, chwytają za pomocą pułapek.

Odkrycie roślin mięsożernych:
Bardzo długo nie dostrzegano niezwykłych właściwości tej grupy roślin. Żaden z botaników nie przypuszczał, że mogą istnieć przystosowania i potrzeby pozwalające roślinie polować. Pierwsze obserwacje nasuwające przypuszczenia, że rośliny mogą chwytać i trawić zwierzęta, przeprowadzono dopiero w Polowie XVIII w. Obserwacji tych dokonał angielski nauczyciel Artur Dobbs na przykładzie znalezionej w Ameryce Północnej muchołówki (Dionaea). W Europie pierwszy żywy okaz tej rośliny otrzymał kupiec John Lelis. Jej opis przesłał w 1797r. Linneuszowi. Przez szereg lat opisy dziwnych roślin, mogących trawić owady były podważane i wyśmiewane, a samych autorów uznawano za fantastów. W1867r. Darwin nawiązał kontakt z Canbym, naukowcem mieszkającym blisko naturalnego stanowiska muchołówki. Po wielu latach badań, w 1875r. Darwin ogłosił swe dzieło pt: "Insectivorous plants", w którym zdecydowanie mówił o mięsożerności zbadanych przez siebie roślin. Jednak i on spotkał się z ostrą krytyką wielu botaników. Następne lata przyniosły tak wiele faktów i odkryć, że uważane za fantazję śmiałe przypuszczenia osiemnastowiecznych botaników nie mogły zostać pominięte. Popadnięto w koleją skrajność opowiadając sensacje na temat ogromnych, żyjących w wilgotnych lasach równikowych roślinach owadożernych, których ofiarą padają duże zwierzęta, a nawet i ludzie. Obecnie wiedza o tej grupie roślin jest tak duża, że bez fantazji, a z dużą fachowością możemy zająć się ich uprawą.

Systematyka i rozmieszczenie geograficzne:
Rośliny mięsożerne nie stanowią jednolitej grupy systematycznej. Liczą około 600 gatunków i ciągle odkrywane są nowe. Przedstawiciele roślin mięsożernych wstępują prawie na całej kuli ziemskiej, na różnych wysokościach nad poziomem morza i w różnych szerokościach geograficznych. Znajdziemy je zarówno w tundrze, jak i na wilgotnych siedliskach strefy umiarkowanej, a także w strefie międzyzwrotnikowej, gdzie rosną na półpustyniach, w zbiorowiskach namorzynowych oraz w wilgotnych lasach równikowych, tak w górach jak i na niżu.

Formy życiowe:
W grupie roślin mięsożernych przeważają rośliny zielne wieloletnie (byliny). Wśród nich istotną rolę odgrywają hemikryptofity, czyli naziemnopąkowe. Rośliny te mogą przetrwać niekorzystną porę roku niezgłębione w podłożu, ale chronione przez żywe lub obumarłe liście lub ściółkę. Dużo jest roślin rozetowych (rosiczki-Drosera, tłustosze-Pinguicula). Niektóre rośliny mięsożerne wytwarzają kłącza lub rozłogi, dzięki którym występują w skupieniach.  Rzadko wśród roślin mięsożernych spotyka się typowe epifity, żyjące głównie na drzewach w wilgotnych lasach równikowych (niektóre plywacze-Utricularia i tłustosze-Pinguicula). Jeszcze rzadziej występują liany (dzbaneczniki-Nepenthes). Małą grupę stanowią rośliny roczne (żenlisea afrykańska-Genlisea africana, niektóre rosiczki-Drosera i plywacze-Utricularia).


Wymagania siedliskowe:
W zależności od siedliska, w jakim rośliny mięsożerne występują, obserwujemy zróżnicowane przystosowania. Rośliny siedlisk wodnych lub wilgotnych np.rosiczka-Drosera, muchołówka-Dionaea kapturnice-Sarracenia, dzbanczniki-Nepenthes, wykształcają słaby system korzeniowy. Całkowity brak korzeni obserwujemy u aldrowandy-Aldrowanda, plywacza-Utricularia, żenlisei-Genlisea. Gatunki siedlisk okresowo suchych np. rosolistnik-Drosophyllum, byblis-Byblis posiadają mocniejsze korzenie. Wymagania co do podłoża są wśród tych roślin dość zróżnicowane. Większość występuje jednak na stanowiskach kwaśnych (bezwapiennych), takich jak torfowiska przejściowe i wysokie, ubogie piaski, szczeliny skał granitowych lub piaskowce. Znacznie mniej liczna grupa gatunków związana jest z siedliskami bogatymi w wapń np. gatunki wapiennego klifu (tlustosz walisneriolistny-Pinguicula vallisnerifolia).
Wśród roślin mięsożernych są również nieliczne gatunki rosnące w miejscach silnie zasolonych, na południowo-azjatyckich wybrzeżach morskich (np. dzbanecznik przedziwny-Nepenthes mirabilis i dzbanecznik białobrzegi-Nepenthes albo-marginata). Znane są również gatunki związane ze specyficznym, toksycznym podłożem, jakim są skały utworzone z uwodnionego krzemianu magnezu z domieszką żelaza. Większość roślin mięsożernych to gatunki o wysokich wymaganiach świetlnych, dlatego są dość łatwo wypierane przez gatunki konkurencyjne. Tylko niektóre znoszą trwale ocienienie (np. rosiczka przerastająca-Drosera prolifera i rosiczka cieniolubna-Drosera schizandraswa). Cechą charakterystyczną obu gatunków są szersze i większe liście.


Przyczyny mięsożerności roślin:
Skomplikowane urządzenia, jakie rośliny wykształciły w związku z niezwykłym trybem życia, świadczą, że mamy do czynienia z bardzo ważną, szczególnie w naturalnych warunkach funkcją. Rośliny mięsożerne rosną zwykle w miejscach bardzo ubogich w łatwo przyswajalne związki azotu będącego jednym z najważniejszych pierwiastków wchodzących w skład białka. W przypadku niedoboru azotu w podłożu roślina czerpie go z ciał upolowanych zwierząt. Ten sposób odżywiania stał się życiową koniecznością, dając jednocześnie przewagę nad konkurentami. Pobieranie pokarmu zwierzęcego nie jest jedynym sposobem odżywiania się roślin owadożernych. Pomimo zmodyfikowanych liści rośliny te są zdolne do fotosyntezy. W przypadku, gdy owadów jest mało, rośliny nie zamierają, choć ich wzrost jest wolniejszy i wykształcają mniej powabni i aparatów chwytnych.

 
Kapturnica
22.10.2007.

Charakterystyka i uprawa kapturnicy (Sarracenia):


Rodzina: kapturnicowate (Sarraceaniaceae)
Rodzaj Sarraceania, obejmuje 8 gatunków. Są to byliny formujące pełzające kłącza z rozetami liści. Ze środka rozety wyrastają okazałe pojedyncze kwiaty na długich szypułkach. Kaptumice zakwitają wiosną. Czerwone, żółte lub białe kwiaty zapylane są przez owady. Owocem kapturnicy są torebki zawierające liczne nasiona.

 {[http://orchideasalon.pl/images/stories/obrazki/obraz 108 (medium).jpg]
width:=[250]}

 


Chwytanie i trawienie ofiary:
Zazwyczaj wszystkie liście kapturnicy przekształcają się w organy chwytne tzw. kielichy. Jednocześnie pełnią one funkcje asymilacyjne. Kielichy są różnej barwy i wielkości: największe, np. u kapturnicy białolistnej (S. leucophylla) przekraczają 1 m. długości; najmniejsze u kapturnicy papuziej (S. psittacina), osiągają zaledwie 10 cm. Nad otworem kielicha wznosi się intensywnie zazwyczaj zabarwione wieczko, które po części chroni wnętrze kielicha przed deszczem, a po części pełni funkcję powabni. W pobliżu otworu kielicha znajdują się miodniki, z których uwalniają się lotne alkaloidy działające na owady wabiąco i paraliżująco zarazem. Owad, który ześlizgnie się z krawędzi kielicha i wpadnie do niego, ginie z głodu lub topi się w cieczy na dnie zbiornika. Kaptumice nie wykształciły typowych gruczołów wydzielniczych i chłonących. Rolę tę spełniają komórki epidermy wykształcającej się w dolnej części kielicha. Sok trawienny wydzielany jest przez cały czas z wyrównaną intensywnością, bez względu na bodźce mechaniczne i chemiczne. Sok trawienny, który rozpuszcza ciało owada działa jednocześnie antyseptycznie, nie dopuszczając do rozkładu bakteryjnego. W miarę starzenia się kielicha zwiększa się warstwa zwłok schwytanych owadów, sięgająca ponad warstwę absorpcyjną, gdzie sok trawienny nie jest już wydzielany. Na skutek tego ciała owadów zaczynają rozkładać się, wydzielając straszliwy odór.

Wymagania siedliskowe i uprawa:
Kaptumice wykazują dużą tolerancję na warunki siedliskowe. Są w stanie znieść krótkotrwałe susze i pożary. W uprawie najczęściej spotykane są kaptumica żółta (S. flava) i purpurowa (S. purpurea).


Uprawa:
TEMPERATURA: latem 18-30°C, zimą 15-22°C, kaptumica purpurowa, drobna i papuzia preferują temperatury niższe: latem 10-20°C, zimą 5-10°C. ŚWIATŁO: pełne, zimą wskazane doświetlanie, WILGOTNOŚĆ POWIETRZA: 60-80%, PODŁOŻE: lekkie, kwaśne: mieszanka grubowłóknistego torfu, igliwia, świeżego torfowca, piasku i odrobiny węgla drzewnego, WILGOTNOŚĆ PODŁOŻA: wysoka przez cały rok, PRZESADZANIE: raz na kilka lat, wymieniając tylko część podłoża.


Warto wiedzieć:
Na naturalnych stanowiskach kapturnicy często można spotkać ptaki „kręcące” się wokół kielichów. Początkowo uważano, że spragnione zwierzęta wypijają z liści kapturnicy wodę. Jednak udowodniono, że zainteresowanie ptaków kaptumicą wynika z faktu dostępności do łatwej zdobyczy w postaci schwytanych przez roślinę owadów.

Zmieniony ( 15.04.2010. )
 
Tłustosz
22.10.2007.

Charakterystyka i uprawa tłustosza (Pinguicula)


rodzina: pływaczowate (Lentibulariaceae)
Rodzaj Pinguicula reprezentowany jest przez około 50 gatunków. Cechą wyróżniającą go spośród całej rodziny jest obecność korzenia. Pęd jest wyraźnie skrócony. Całobrzegie, rzadziej lancetowate lub równowąskie, jasnozielone liście o podwiniętych brzegach skupione są w przyziemnej rozetce. Pełnią one przede wszystkim funkcję asymilacyjną, ponadto służą jako urządzenie chwytne. Pięciokrotne kwiaty o zróżnicowanej barwie (fioletowej, różowej, niebieskiej, żółtawej lub białej) wyrastają pojedynczo na długich, ogruczoionych szypułkach. Owocem tłustosza jest torebka.


Chwytanie i trawienie ofiary:
Narzędziami chwytnym tłustosza są liście. Pokryte są one na górnej powierzchni gruczołowatymi nierównościami i gęstym, połyskującym śluzem, który pełni funkcję powabni i lepu. Na powierzchni liścia znajdują się dwa rodzaje gruczołów: siedzące (wydzielają enzymy) i stojące na trzoneczkach (wydzielają lepki śluz wabiący, pozbawiony enzymów). Pod wpływem bodźca mechanicznego liście tłustosza zwijają się ku środkowi. Lokalne podrażnienie, wywołane przez owada jest przekazywane na całą blaszkę liściową. Mechanizm chwytania i trawienia owada jest bardzo prosty: gdy owad usiądzie na liściu i przyklej się do niego, zaczyna   szamotać   się,   coraz   intensywniej oblepiając się śluzem. Prowadzi do uduszenia poprzez zablokowanie tchawek. Kolejnym etapem jest wydzielanie przez liść enzymów proteolitycznych i trawienie ciała owada, a następnie wchłanianie rozpuszczonych substancji przez gruczołki siedzące liścia.


Wymagania siedliskowe i uprawa:
Gatunki rodzaju Pinguicula są dużą i heterogeniczną grupą, pochodzą z różnych stref klimatyczno-roślinnych i w różny sposób przystosowały się do przetrwania niekorzystnych warunków środowiskowych: jedne tworzą pąki zimujące, inne - dwa rodzaje rozet liściowych, jeszcze inne nie wykazują takich cech. Niektóre gatunki tłustoszy można uprawiać w warunkach domowych. Najczęściej uprawiane są: tłustosz morański (Pinguicula moranensis), zapoznany (P. agnata), wielkokwiatowy (P. grandiflora).


Uprawa:
TEMPERATURA: 15 -22°C, (tłustosze tworzące pąki zimowe zimą od -2 do +4°C), ŚWIATŁO: rozproszone latem,  pełne zimą, WILGOTNOŚĆ POWIETRZA: 60 - 80    %, PODŁOŻE: grubowłóknisty torf lub mieszanka torfu, mchu torfowca i piasku w stosunku 1:1:1, WILGOTNOŚĆ PODŁOŻA: duża, zimą należy zadbać o dobry drenaż. Gatunki tworzące dwa typy rozetek wymagają zimą ograniczenia wilgotności podłoża, PRZESADZANIE: co roku wiosną, OCHRONA: stosowanie fungicydów.

Warto wiedzieć:
Liście tłustosza dodawane były przez Lapończyków do mleka, w celu przyspieszenia procesu jego fermentacji. Podobnie czynili mieszkańcy Walii i włoskiej części Alp. W Polsce występują dwa gatunki tłustosza: tłustosz alpejski (Pinguicula alpina) i pospolity (P, vulgaris).

 
Cefalotus
22.10.2007.

Charakterystyka i uprawa cefalotusa (Cephalotus):
Jedyny gatunek rodzaju - cefalotus bukłakowaty (Cephalotus follicularis) - należy do rodziny cefalotusowatych (Cephalotaceae). Jest to roślina trwała, o krótkim kłączu, z przyziemną rozetką liści dwóch rodzajów: całobrzegie, eliptyczne, długoogonkowe liście asymilujące oraz krótkoogonkowe liście pułapkowe, przekształcone w dzbanki. Zdarzają się liście o cechach pośrednich między obu typami. Obupłciowe, białe kwiaty cefalotusa zebrane są w kwiatostan osadzony na długiej szypule.


Chwytanie i trawienie ofiary:
Zielone dzbanki cefalotusa przybierają w pełnym słońcu kolor purpurowy, do złudzenia przypominając kwiaty. Równie pięknie zabarwione są oskrzydlone wyrostki dzbanków i białoplamiste wieczko - za młodu zamknięte. W szczytowej części dzbanka znajdują się miodniki wabiące owady. Dolna część dzbanka wypełniona jest obficie wydzielaną cieczą, w której topią się zwabione owady. Przy dnie dzbanka występują dwa typy gruczołów: wielokomórkowe gruczoły i drobne 1- lub 2-komórkowe gruczołki. Bliżej środka dzbanka gruczoły stają się większe. Tylko małe gruczoły produkują enzymy proteolityczne. Duże gruczoły wydzielają wodę i śluz pozbawiony tych enzymów.


 Wymagania siedliskowe i uprawa:
Cefalotus występuje w wilgotnym, nadmorskim klimacie południowo-zachodniej Australii. Źle znosi suszę i upał. Natomiast zimą może przetrwać nawet mały mróz. Nadaje się do uprawy w niewielkich witrynach i terrariach, w wiszących koszach i misach do bonsai.


Uprawa:
 TEMPERATURA: latem 18-30°C, zimą 5-10°C. ŚWIATŁO: latem pełne lub rozproszone, zimą   wymaga   doświetlania, WILGOTNOŚ POWIETRZA: 80-100%, PODŁOŻE: mieszanka grubowłóknistego torfu, wermikulitu i piasku, w proporcjach 3:1:2, WILGOTNOŚĆ PODŁOŻA: średnia lub wysoka, należy pamiętać o dobrym drenażu, PRZESADZANIE: raz na kilka lat, OCHRONA: co dwa miesiące wskazane jest stosowanie fungicydów.

Literatura:
Podbielkowski Z., Sudnik-Wójcikowska B., 2003. „Rośliny mięsożerne - zwane też owadożernymi." Mulico Oficyna Wydawnicza. Warszawa.  Tałałaj D., Tałałaj S., 1974. „Dziwy świata roślin." PWRiL. Warszawa.

 
J.A.T. template series was designed 2006 by 4bp.de: www.4bp.de, www.oltrogge.ws